دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو آماده شد پاسخ کامل به نیازها در 1405
به گزارش ایت بال، مدیر پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو از آماده شدن فاز اول این پروژه اطلاع داد و اظهار داشت: خرداد ۱۴۰۵ به مرحله عملیاتی گفتگو با داده و در پایان ۱۴۰۵ به مرحله پاسخدهی کامل به نیازها می رسیم.
به گزارش ایت بال به نقل از مهر، محمدمهدی اثنی شعری عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی و مدیر پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو در مراسم عرضه این پروژه که امروز ۱۹ بهمن ماه در محل وزارت نیرو برگزار شد، اظهار نمود: این پروژه از اسفندماه ۱۴۰۳ و به همت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری شروع شد. دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی از اولین دانشگاه هایی بود که در این فراخوان شرکت کرد و در مدت کوتاهی موفق شد با عرضه پروپوزال، اجرای پروژه را بر عهده بگیرد. مدیریت این پروژه در دانشگاه به بنده واگذار شد و تیمی متشکل از حدود ۲۰ تا ۳۰ نفر در بازه های زمانی مختلف برای اجرای آن شکل گرفت.
وزارت نیرو در پروژه دستیار هوش مصنوعی همکاری خوبی داشت
اثنی شعری با اشاره به همکاری وزارت نیرو اظهار داشت: وزارت نیرو همچون دستگاه هایی بود که در پروژه های دستیار هوش مصنوعی همکاری بسیار مناسبی داشت. نماینده این وزارت خانه در این پروژه از شروع پروژه با نگاهی دلسوزانه و همدلانه همراه تیم اجرائی بودند. باتوجه به گستردگی وزارت نیرو، جلسات گوناگونی با بخش ها و شرکت های تخصصی مختلف برگزار شد تا داده های موردنیاز پروژه جمع آوری شود که در این راه همکاری ایشان نقش تسهیل کننده ای داشت.
وی اضافه کرد: این جلسات به طور عمده در طول بهار و تابستان ۱۴۰۴ برگزار شد و همزمان، تیم فنی نیز آماده سازی بخش های مختلف پروژه و برنامه نویسی سامانه را شروع کرد. به سبب تأخیر در تأمین سخت افزار، ناچار شدیم در مراحل ابتدایی از زیرساخت های موجود در دانشگاه استفاده نماییم که این تجهیزات همچنان در اختیار پروژه قرار دارد.
دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو «سامانه طوسا» نام گذاری شد
مدیر پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو با اشاره به نام گذاری سامانه اظهار داشت: نام رسمی این پروژه «سامانه طوسا» برگزیده شد. دامنه toosa.ir برای سامانه ثبت گردید و نسخه نرم افزاری روی این دامنه افتتاح شد. اولین نسخه سامانه در اردیبهشت ماه ۱۴۰۴ منتشر گردید که یک نسخه اولیه (MVP) بود و صرفا برای نمایش عملکرد پایه سیستم عرضه شد.
وی اضافه کرد: بعد از آن سعی کردیم حدودا هر ماه یک نسخه جدید از سامانه عرضه نماییم و هم اکنون به نسخه پنجم رسیده ایم. البته در این راه با چالش هایی همچون شرایط خاص کشور، محدودیت های اینترنتی و همینطور تمرکز تیم بر تحویل مرحله اول پروژه در مهر و آبان ماه مواجه بودیم که موجب شد انتشار برخی نسخه ها با تأخیر صورت گیرد.
اثنی شعری در رابطه با مرحله اول پروژه توضیح داد: طبق تعریف انجام شده توسط معاونت علمی، فاز نخست پروژه بر پاسخگویی به قوانین و مقررات عمومی متمرکز بود. در این راستا، حدود ۱۶۰ هزار عنوان قانون و مقرره که در دسترس عمومی قرار داشت، جمع آوری و ایندکس شد. قسمتی از این داده ها نیز توسط معاونت در چارچوب بسته های اطلاعاتی در اختیار تیم های مجری قرار گرفت.
ارزیابی عملکرد دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو
وی اظهار داشت: برای ارزیابی عملکرد سامانه، شش سطح سوال از ساده تا بسیار دشوار درنظر گرفته شد. سوالات بصورت تصادفی مطرح و پاسخ های سامانه از نظر صحت و دقت بررسی و امتیازدهی شدند. تیم های شرکت کننده برمبنای درصد پاسخ های صحیح در سطوح مختلف رتبه بندی شدند. تیم ما در بین تیم هایی قرار گرفت که امتیاز بالاتری کسب کردند و در گروه های بالای ارزیابی قرار داشتند. مقرر شده است که ارزیابی مجددی صورت گیرد تا سامانه بتواند به سطح دقت بالاتری برسد. در عین حال، به سبب برخی محدودیت ها همچون قطعی اینترنت، این باز ارزیابی هنوز انجام نشده است.
عضو هیات علمی دانشگاه خواجه نصیر ضمن بیان این مطلب که پیشبینی ما این است که در صورت انجام ارزیابی مجدد، سامانه بتواند به سطح دقت ۹۰ درصدی برسد، اضافه کرد: البته ۱۰ درصد باقیمانده منوط به دریافت تأییدیه از خود وزارت نیرو است؛ چونکه این بخش خارج از ارزیابی ناظر بوده و نیازمند تأیید رسمی وزارت خانه است. درحال پیگیری برگزاری جلسات لازم با مسؤلان مربوطه هستیم تا بعد از عرضه سامانه، در صورت دریافت بازخورد، اصلاحات لازم انجام و تأییدیه نهائی گرفتن شود.
فاز دوم پروژه، گفتگو با داده است
اثنی شعری در رابطه با فاز دوم پروژه اظهار داشت: فاز دوم برمبنای تعریف معاونت علمی و تیم ناظر، به مبحث «گفت وگو با داده» اختصاص دارد. در این فاز، داده هایی که از بخش های مختلف وزارت نیرو جمع آوری و در سامانه ایندکس شده اند، باید بگونه ای مورد استفاده قرار گیرند که سامانه بتواند علاوه بر پرسش های متنی، به پرس وجوهای مبتنی بر پایگاه داده نیز پاسخ دهد؛ به بیان دیگر، پاسخ ها صرفا متنی نخواهند بود و سامانه باید قابلیت تحلیل و پاسخ دهی داده محور را نیز داشته باشد. همزمان با اجرای این فاز، بهبود پاسخگویی سامانه در حوزه مستندات نیز دنبال می شود.
زیرساخت های دستیار هوش مصنوعی ماهیت بومی دارد
مدیر پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو با اشاره به زیرساخت های فنی اظهار نمود: در آغاز کار، سخت افزار مورد نیاز پروژه از طرف دانشگاه تأمین شد و هم اکنون نیز سامانه بر روی زیرساخت های دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی درحال اجراست. سامانه بطور کامل بر بستر شبکه ملی اطلاعات فعال است، دامنه آن با پسوند.ir ثبت شده و تمامی اجزای آن ماهیت بومی دارد.
به پلتفرم ملی هوش مصنوعی متصل شدیم
وی اضافه کرد: باتوجه به محدودیت توان سخت افزارهای موجود در دانشگاه و نیاز پروژه به پردازش های سنگین تر، با همکاری معاونت علمی، دسترسی به پلتفرم ملی هوش مصنوعی برای تیم برقرار شد. قسمتی از فرآیندهای آموزش، آزمون و ارزیابی مدلها بر روی این سکو به انجام می رسد که زیرساخت آن توسط دانشگاه صنعتی شریف به راه افتاده است. در عین حال، تمامی داده ها و فرآیندها در داخل کشور مدیریت می شوند.
اثنی شعری تاکید کرد: حتی در بازه هایی که اینترنت بین الملل بطور کامل قطع بود، سامانه بدون مشکل به فعالیت خود ادامه داد و تنها در مواردی که نیازمند تمدید یا ارتباطات خارجی خاص بود، محدودیت هایی به وجود آمد.
سامانه طوسا آمادگی بهره برداری عملیاتی را دارد
وی در رابطه با زمان بهره برداری سامانه اظهار داشت: نسخه اولیه سامانه در اردیبهشت ماه ۱۴۰۴ عرضه شد و باتوجه به اتمام مرحله نخست، هم اکنون سامانه آمادگی بهره برداری عملیاتی را دارد. هفته بعد جلسه ای با مسؤلان مرتبط در وزارت نیرو برگزار می شود تا سامانه بصورت رسمی تحویل داده شود و دسترسی های ضروری جهت انجام تست و عرضه بازخورد در اختیار آنان قرار گیرد.
مدیر پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو اشاره کرد: در وضعیت فعلی، سامانه می تواند وارد فاز بهره برداری شود و فاصله ای تا استفاده عملیاتی وجود ندارد. هرچند در حوزه گفتگو با داده هنوز احتیاج به توسعه بیشتری داریم، اما در بخش پرسش و پاسخ مبتنی بر مستندات متنی، سامانه به سطح قابل قبولی رسیده است. طبیعتاً همواره امکان بهبود وجود دارد، اما عملکرد فعلی جهت استفاده عملی مناسب ارزیابی می شود. باتوجه به محدودیت های ذاتی سخت افزارهای هوش مصنوعی، در آغاز هر پرسش ممکنست زمان کوتاهی برای برقراری ارتباط با مدل صرف شود، اما بعد از آن پاسخ ها با سرعت مناسب عرضه می شوند و بطور کلی عملکرد سامانه پایدار و قابل اتکاست.
وی با اشاره به نگاه بیرونی به این پروژه اظهار داشت: از بیرون ممکنست تصور شود که این کار پیچیدگی خاصی ندارد و صرفا با عرضه مستمر داده میتوان پاسخ گرفت، یا حتی مستندات را مستقیماً به مدلهای زبانی متن باز داد. اما حقیقت این است که با ورود به اجرا، پیچیدگی های فنی و اجرائی یکی بعد از دیگری خودرا نشان می دهند. مانند خیلی از پروژه ها، مبحث از دور ساده به نظر می آید، اما در عمل با جزییات تخصصی و چالش های مختلف مواجه می شویم.
چالش های پروژه؛ از اختلال در اینترنت کشور تا محدودیت های دسترسی
اثنی شعری اضافه کرد: در حدود یک سالی که درگیر اجرای این پروژه بوده ایم، با چالش های متنوعی رو به رو شدیم؛ بخشی فنی و بخشی ناشی از شرایط تحمیلی. بعنوان مثال، اختلال در شبکه کشور یا محدودیت های دسترسی سبب می شد حتی ارتباطات داخلی سرورها یا اتصال به پلتفرم ملی هوش مصنوعی با مشکل مواجه شود؛ گاهی دسترسی از یک ارایه کننده اینترنت ممکن بود و از دیگری خیر. این چالش های کوچک در کنار هم، سبب کند شدن روند پیشرفت پروژه می شد.
جلسه با وزارت نیرو در هفته آینده و دریافت بازخورد
مدیر پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو اشاره کرد: با توجه به این مسائل، حالا بعد از حدود یک سال فعالیت مستمر، به نقطه ای رسیده ایم که می توانیم اعلام نماییم آمادگی داریم بصورت عملیاتی عملکرد سامانه را بررسی نماییم. هفته بعد جلسه ای با حضور نماینده وزارت نیرو برگزار می شود تا سوالات ارسال شده از طرف وزارت نیرو، بصورت موردی بررسی شود و مشخص شود آیا پاسخ های عرضه شده توسط دستیار از نظر کارشناسی، معقول و قابل قبول هستند یا خیر.
وی ضمن بیان این مطلب که از دید ما، پاسخ های فعلی در مجموع معقول هستند، هرچند طبیعتاً نمی توان ادعا کرد که سامانه قادر به پاسخگویی به صددرصد سوالات است، اظهار داشت: قسمتی از این محدودیت به داده هایی بازمی گردد که هنوز در اختیار ما قرار نگرفته یا بصورت متمرکز و یکپارچه عرضه نشده اند. هم اکنون، داده ها به طور عمده در چارچوب فایل های اکسل، متنی یا PDF در اختیار تیم قرار گرفته و ارتباط مستقیم با پایگاه های داده وزارت نیرو وجود ندارد که این مساله نیز به ملاحظات امنیتی و حراستی بازمی گردد.
دامنه پاسخگویی سامانه محدود است/ارتقا در صورت دسترسی بیشتر به داده ها
عضو هیات علمی دانشگاه خواجه نصیر تاکید کرد: با این حجم و ساختار داده، طبیعتاً دامنه پاسخگویی سامانه محدود است. در صورتیکه داده ها بصورت کامل تر و ساخت یافته تر در اختیار قرار گیرد و تعامل نزدیک تری با کارشناسان تخصصی وزارت نیرو شکل بگیرد، میتوان انتظار داشت که کیفیت پاسخ ها بطور قابل توجهی افزایش یابد. از آنجائیکه تخصص تیم ما حوزه های آب و برق نیست، حضور مستمر کارشناسان و دریافت بازخورد تخصصی برای اطمینان از صحت پاسخ ها ضروریست.
وی در ادامه با تکیه بر لزوم ارزیابی تخصصی پاسخ ها اظهار داشت: از دید ما ممکنست پاسخ های عرضه شده معقول به نظر برسند، اما این احتمال وجود دارد که از نظر کارشناسان تخصصی وزارت نیرو، برخی پارامترها در پاسخ ها لحاظ نشده باشد. به همین دلیل، دریافت بازخورد تخصصی برای ما اهمیت بالایی دارد؛ چونکه ممکنست پاسخی در ظاهر قابل قبول باشد، اما از نظر فنی نیازمند اصلاح باشد.
اثنی شعری ضمن اشاره به این که هم اکنون، برمبنای تعریفی که از طرف معاونت علمی برای پروژه عرضه شده، تمرکز ما در فاز دوم بر گفتگو با داده ها است، بیان نمود: در این فاز، سامانه باید بتواند بر روی داده های ساخت یافته، پرسش و پاسخ انجام دهد، نمودارها را نمایش دهد، گزارش های موجود را تحلیل کند و حتی در صورت درخواست کاربر برای یک گزارش جدید، آن گزارش را بصورت خودکار تولید و ارائه نماید. تمرکز فعلی ما دقیقاً بر تحقق این توانایی هاست؛ در کنار آن، بهبود و تنظیم دقیق تر بخش های قبلی سامانه نیز در حال انجام می باشد.
تا اواخر خردادماه ۱۴۰۵ به مرحله عملیاتی گفتگو با داده می رسیم
وی با اشاره به زمان بندی پروژه خاطرنشان کرد: براساس برنامه ریزی اولیه، قرار بود فاز دوم تا انتهای سالجاری به پایان برسد، اما باتوجه به شرایط موجود و همینطور عدم اعلام دقیق انتظارات از طرف تیم ناظر، این فاز با تأخیر مواجه خواهد شد. برداشت من این است که اگر همه چیز طبق روال پیش برود، میتوان امیدوار بود که تا اواخر خردادماه ۱۴۰۵ به مرحله عملیاتی گفتگو با داده برسیم.
مدیر پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو اضافه کرد: پروژه در مجموع شامل سه فاز اصلی است؛ مرحله اول پاسخگویی به مستندات و مقررات، فاز دوم گفتگو با داده و فاز سوم که به پیشبینی اختصاص دارد. در فاز سوم، هدف این است که سامانه بتواند برمبنای داده های موجود، تحلیل های پیشبینی محور عرضه نماید. البته این بخش هنوز در مرحله طراحی مفهومی قرار دارد.
تحلیل های پیشبینی محور تا آذرماه ۱۴۰۵
وی اشاره کرد: اگر بتوانیم فاز دوم را تا خردادماه تحویل دهیم، برآورد ما این است که فاز سوم حداقل تا آذرماه سال ۱۴۰۵ زمان ببرد. به این ترتیب، میتوان اظهار داشت که تا آذر سال آینده، الزامات تعریف شده از طرف معاونت علمی برای این پروژه محقق می گردد. در کنار آن، توسعه سامانه با همکاری وزارت نیرو ادامه پیدا می کند و فرایند اصلاح و تکمیل تدریجی به انجام می رسد.
پاسخ به نیازهای وزارت نیرو تا انتهای ۱۴۰۵
اثنی شعری تاکید کرد: در عین حال، انتظار نداریم که تا آخر سال آینده سامانه بطور کامل و در مقیاس وسیع زیر بار عملیاتی وزارت نیرو قرار گیرد. استفاده محدود و موردی از سامانه ممکن است، اما بهره برداری کامل و گسترده نیازمند زمان بیشتری است. برآورد واقع بینانه ما این است که تا انتهای سال آینده، سامانه بتواند بخش قابل توجهی از نیازهای وزارت نیرو را پوشش دهد و بعد از آن، با شتاب بیشتری وارد فاز توسعه و کاربرد گسترده شود.
بودجه ۱۵ میلیاردی برای پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو
وی با اشاره به این که برای پروژه بوده ۱۵ میلیاردی اختصاص یافته است، اظهار داشت: در طراحی اولیه، این پروژه بصورت ۱۸ماهه دیده شده بود که پایان آن به شهریورماه سال آینده می رسد. این برآورد با شرایط فعلی تفاوت چندانی ندارد. البته پیشنهاد اولیه ما زمان و بودجه ای بالاتر از این بود، اما پروژه با حدود یک سوم منابع پیشنهادی شروع شد. با توجه به این محدودیت ها، تلاش می نماییم فاز دوم را به سر انجام برسانیم، اما برای اجرای کامل فاز سوم، خصوصاً در چهارچوب های اجرائی دولت، به حمایت و منابع بیشتری نیاز خواهیم داشت.
به طور خلاصه، اثنی شعری افزود: در حدود یک سالی که درگیر اجرای این پروژه بوده ایم، با چالش های متنوعی مواجه شدیم؛ بخشی فنی و بخشی ناشی از شرایط تحمیلی. اثنی شعری ضمن اشاره به اینکه الان، برمبنای تعریفی که از جانب معاونت علمی برای پروژه عرضه شده، تمرکز ما در مرحله دوم بر گفتگو با داده ها است، بیان نمود: در این فاز، سامانه باید بتواند بر روی داده های ساخت یافته، پرسش و پاسخ انجام دهد، نمودارها را نمایش دهد، گزارش های موجود را تحلیل کند و حتی در صورت درخواست کاربر برای یک گزارش جدید، آن گزارش را به صورت خودکار تولید و عرضه نماید. این برآورد با شرایط فعلی تفاوت چندانی ندارد.
منبع: 8pool.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب